We zijn er zo zoetjes aan wel aan gewend. Steeds meer staatsobligaties hebben een negatieve rente. In 2014 bood ongeveer 25% van het aangeboden schuldpapier een negatieve rente. Maar dat betrof toch meestal papier met een korte looptijd. Maar nu heeft Zwitserland opnieuw de grenzen verlegd. Afgelopen week verkocht het land schuldpapier met een looptijd van 10 jaar tegen een negatieve rente van -0,055%. Ondanks de negatieve rente was de lening enkele malen overtekend. Een ander opmerkelijk feit is, dat ook Spanje erin slaagt kortlopend schuldpapier in de markt te zetten tegen een negatieve rente. Nog maar drie jaar geleden moest dat land van de rand van de afgrond gered worden.
Figure 1 Zwitserse franc is fors in waarde gestegen ten opzichte van de euro
De aanhoudende belangstelling van beleggers voor staatsobligaties ondanks een negatieve rentevergoeding heeft alles te maken met het wereldwijd dalen van de inflatie. Dat maakt het gemakkelijker zelfs een negatieve rente te accepteren. Beleggers hopen, dat de koers van deze obligaties naar het einde van de looptijd toe geleidelijk gaat stijgen. Op die manier zal het rendement positief zijn. Volgens sommige analisten zijn obligaties langzamerhand verworden tot commodities. Beleggers speculeren steeds meer op prijs!
Beleidsmakers hebben op de alsmaar dalende inflatie gereageerd door plannen voor monetaire verruiming op te stellen en in te voeren. Zo kocht de ECB in maart voor een bedrag van € 52,5 miljard aan diverse staatsobligaties op. Dat was de start voor een koopprogramma ter waarde van € 1,1 biljoen. Het programma loopt tot het midden van 2016. Vooruitlopend op de verruimingsplannen van de ECB had De Zwitserse Nationale Bank de rente op deposito’s verlaagd naar -0,75%. Bovendien liet het land de bescherming van de Zwitserse Frank los. Die was niet meer te handhaven als de euro door het verruimingsprogramma alleen maar in waarde zou gaan dalen.
Figure 2 Euro verliest ook terrein op de dollar
De uitzondering op de regel van de verruiming zijn de Verenigde Staten. Die hebben hun verruimingsprogramma al afgebouwd en overwegen om de rente in de loop van 2015 te gaan verhogen. Maar daar hebben ze allengs minder haast mee, zo leren de notulen van de Fed. Die maakt zich toch wel zorgen over de haperende economische ontwikkeling van het land. Veel bedrijven hebben zwaar te lijden van de dure dollar. Die is snel in waarde gestegen, toen er geruchten in de markt kwamen over een ophanden zijnde renteverhoging.
In Japan tenslotte duurt het verruimingsprogramma al ruim twee jaar. Dat programma heeft overigens tot dusverre weinig succes. Door de lage olieprijzen lijkt de inflatie eerder de neiging te hebben nog verder te dalen dan omhoog te kruipen, zoals de bedoeling is. Of de Bank van Japan de verruiming nog verder gaat opvoeren, is nog maar de vraag. Centrale Bankier Kuroda heeft er al enkele malen op gezinspeeld dat zulks niet nodig, omdat de inflatieverwachtingen niet dalen! Maar het uitblijven succes kan hem tot andere gedachten nopen.
Een ding staat als een paal boven water. De diverse verruimingsprogramma’s blijven voorlopig van kracht. Het is daarom wachten op het volgende land, dat een negatieve rente vergoed op 10 jaar staat. Dat land zou zomaar Duitsland of Nederland kunnen zijn.